Ortadoğu Mutfağının Farklı Coğrafyalardaki Etkileri

Taze, sağlıklı, zengin, aromatik; Ortadoğu mutfağının son on yılda küresel bir sıçrayış yapması şaşırtıcı değil.

Kuzey Afrika’dan Asya’ya kadar uzanan bir grup ülkenin mutfak kültürünü Ortadoğu mutfağı olarak tek bir başlık altında toplamak mümkün. Bu ülkeleri ziyaret ettiğinizde, birçok yemeğin aynı ada sahip olduğunu göreceksiniz. Ancak aslında yemekler bölgeden bölgeye tamamen farklı özelliklere sahip olabilirler. Bazı yemekler et ağırlıklı, bazıları adeta vejetaryen mutfağın bir yansımasıdır.

Özünde, bugünün Ortadoğu yemekleri, arka planında derin bir tarih barındıran bir mutfak kolajıdır.

Ortadoğu Mutfağının Karakteristik Özellikleri

  • Zeytin, nohut, mercimek, fasulye çeşitleri ve sebzeler Ortadoğu mutfağının önemli bir parçasıdır.
  • Et yenildiğinde genellikle tavuk, dana eti ve kuzu eti tercih edilir ve genelde kebap olarak şiş ya da ızgara şeklinde hazırlanır. Yoğurt, peynirler ve baklagiller protein içeriğinin geri kalan kısmını oluşturur. Dinde yer alan beslenme ile ilgili kurallar yüzünden domuz eti pek tercih edilmez.
  • Baharatlar yoğun şekilde kullanılır. Yemekler kimyon, nane, zerdeçal, maydanoz gibi güçlü tatlarla çeşnilendirilir.
  • Yemekler genelde pide (pita) benzeri ekmek çeşitleriyle tüketilir. Yiyecekler bu ekmeğin içine sarılır.
  • Türk kahvesi ve çay, bu coğrafyanın en popüler içeceklerindendir.

Türkiye’de bizlerin son derece aşina olduğumuz bu bilgiler, son birkaç yıldır Ortadoğu mutfağı ile tanışan Avrupa ve Amerika mutfak kültürü için oldukça ilginç. Örneğin, içinde Türkiye’nin de bulunduğu birçok Ortadoğu ülkesinin mutfak kültüründe, dinen yasak olduğu için alkolün yer almadığı düşünülüyor. Halbuki şarap kültürü de, rakı kültürü de bu topraklarda eskiden beri var ve oldukça yaygın.

Lübnan ekmeği ya da Suriye ekmeği olarak bilinen, aynı zamanda Hindu yemek kültürünün de vazgeçilmez bir parçası olan pita (ya da pitta) ekmeğinin, dünyadaki en eski ekmek tariflerinden biri olduğu düşünülüyor. Amerika’da verilen pita ekmeği tariflerinde deniyor ki, tamamen aynı lezzeti beklemeyin, çünkü bizim evimizde taş fırınlarımız yok. Yani Ortadoğu coğrafyasında yaşayan pek çok kişinin evinde birer taş fırın olduğu varsayılıyor.

Nasıl oldu da Ortadoğu mutfağı bu kadar popüler oldu?

Aslında Ortadoğu mutfağına ait olan pek çok yemek, daha öncelerde de Ortadoğu dışındaki topraklarda yeniyordu. Fakat bu yemekler, genellikle Akdeniz mutfağına ait sanılıyordu. Çünkü özellikle Amerika’da Akdeniz mutfağı daha pazarlanabilir bir üründü ve Ortadoğu mutfağı değildi. Küreselleşme ve sosyal medya etkisiyle, Akdeniz mutfağı diye tüketilen pek çok ürünün aslında Ortadoğu mutfağına ait tarifler olduğu anlaşıldı ve bu da bu mutfağa olan ilginin daha da artmasıyla sonuçlandı.

Humus ve falafel, şu sıralar Avrupa’da ve Amerika’da ana akım haline geldi ve hatta Ortadoğu mutfağıyla uzaktan yakından alakası olmayan restoranlar bile bu yiyecekleri servis ediyor. Çünkü humus ve falafel gibi et içeriği olmayan lezzetli başlangıçlar, menülerde vejetaryen ya da vegan öneriler sunmanın kolay bir yolu olarak görülüyor.

Gıda endüstrisi araştırma firması Datassential’a göre ABD restoranlarında humus görülme sıklığı son dört yılda %24, falafel görülme sıklığı ise %40’lık bir sıçrama yapmış.

Tüm bunların yanı sıra, Ortadoğu mutfağının kimyon, zerdeçal, anason, tarçın, yenibahar, kakule gibi sıcak ve dünyevi lezzetleri, farklı coğrafyalarda büyük bir ilgiyle karşılanıyor. Akdeniz’in tatlı ve aromatik baharatlarından farklı olarak daha keskin tonlu lezzetler yaratan Ortadoğu baharatları, özellikle zahter gibi baharat-bitki kombinasyonları, Ortadoğu dışındaki coğrafyalarda da oldukça popüler. Bunun önemli bir sebebi de, lezzeti yaratan baharatları satın alan kişilerin, Ortadoğu tariflerini evlerinde daha kolay uygulayabileceklerini düşünmeleri.

Elbette Ortadoğu yemekleri, farklı kültürlere sunulurken biraz güncellenebiliyor. Bu durum Türklerin damak tadına uygun sushi çeşitleri gibi de düşünülebilir. Ortadoğu mutfağı yiyeceklerini servis eden restoranlarda tarifler Avrupalılara ya da Amerikalılara daha aşina hissettirecek şekilde uyarlanıyor.

Falafel Çılgınlığı

Herhangi bir kişiye, en ünlü Ortadoğu yemeğinin ne olduğunu sorarsanız ve size verdikleri yanıt “humus” değilse, cevapları muhtemelen falafeldir. Nohut, soğan ve baharat toplarının kızartılmasıyla yapılan falafel, vejetaryen bir öğünde protein sağlamanın yanı sıra, hem meze olarak hem de yemek olarak tüketilebiliyor.

Falafel, bundan 10 yıl kadar önce bile dünyanın pek çok yerinde sadece otantik yemekler yapan sayılı restoran tarafından bilinirdi. Bir bohem yemeği olarak görülürdü. Damak tatları Amerikan yemekleri ile sınırlı olanlar için egzotik bir yiyecekti. Peki, ne oldu? Olan şey şuydu, daha sağlıklı beslenmek popüler oldu ve insanların odağı lezzet algılarını değiştirmeye yönelik hale geldi. Elbette Ortadoğu mutfağı ürünleri servis eden restoranların neredeyse tamamı, aile büyüklerinden kalan geleneksel tariflerini koruduğunu iddia ediyor.

Falafelin restoran sektörü için en elverişli olan yönlerinden biri de, vegan ve vejetaryenler tarafından çok tutulan bir ürün olması. Bunun örneğini Türkiye’de bile görüyoruz. Sokak lezzetleri yapan, daha çok burger gibi et temelli yiyeceklerle öne çıkan restoranlar, burger yemeye gelen grubun içindeki vegan ya da vejetaryen kişiye de bir seçenek sunmak için falafel servis ediyor. Ve bu yöntem işe yarıyor gibi görünüyor. Bu arada Mısır’daki McDonald’s menüsünde falafel de bulunuyor, ismi de McFalafel.

Falafel çılgınlığını tam olarak anlatamadıysak son bir örnekle yazımızı bitirelim, Google bile 18 Haziran 2019 tarihinde falafeli kutlamak için “Celebrating Falafel” adında bir Google Doodle yaptı!

Görseller: pointbleudesign, fishmongerapproved, thekitchn.com, thespruceeats.com

No Comments Yet

Leave a Reply

Your email address will not be published.

The Lifestyle Company is a marketing agency for lifestyle and hospitality brands. This is our food blog with the latest food trends and recipes from around the world.

FOLLOW US ON

 

Yazar olun

The Lifestyle Company’de yazılarınızın yayınlanmasını ister misiniz? Bizimle hello@thelifestyle.company adresinden iletişime geçebilirsiniz.